ሓጺር መግለጺ 

ምጥያስ ስደተኛታት፤ ብፍላይ አብ አሜሪካ፤ ነዊሕ ግዜ ዝውድእ መስርሕ እዩ። መብዛሕት’ኡ እዋናት’ውን ዓመታት ኪወስድ ይኽእል። እዚ ድማ ውሳነ ምጽራይ ስደተኛታት (refugee status determination) ተባሂሉ ይጽዋዕ። ብዛዕባ’ዚ አብዚ ተወከሱ፡  

አብ ሓደ ሓደ ኩነታት፤ ዩ-ኤን-ኤች-ሲ-አር (UNHCR) ሓደ ስደተኛ እዬ ዝብል ሰብ ናይ ብሓቂ ስደተኛ ድዩ አይኮነን ንምርግጋጽ መጀመርታ ቃለመጠይቅ፟ ይገብረሉ እዩ።  መምርሒ ኢራፕ ብዛዕባ መስርሕ  አር-ኤስ-ዲ (RSD) አብዚ ተወከሱ።

እቲ ዘሕዝን ግና መብዛሕትኦም ስደተኛታት ንምጥያስ ብቁ፟ዓት አይኮኑን እዮም ዝብሃሉ። ስለዝኾነ ድማ ቁጽሪ አብ መደብ ምጥያስ ዝአትው ሰባት ብጣዕሚ ውሑድ እዩ። መብዛሕትኡ እዋን፤ ዩ-ኤን-ኤች-ሲ-አር (UNHCR) ቀቅድሚ ሓደ ሰብ ስደተኛ ድዩ አይኮነን ኢሉ ውሳነ ምሃቡ፤ እንተወሓደ ሓደ ቃለመጠይቅ፟  ይገብር እዩ። እዚ መስርሕ ቃለመጠይቅ፟ ድማ ሓያሎ አዋርሕ ወይም ካብኡ ዝነውሐ ግዜ ይወስድ። 

ዩ-ኤን-ኤች-ሲ-አር (UNHCR) እንድሕር ሓደ ስደተኛ ንኽጣየስ ወሲኑ፤ ነቲ መዛግብ ስደተኛ ናብቲ ነቲ ስደተኛ ኪቅ፟በል እዬ ዝበለ ሃገር ይልእኽ። እዚ አብ ሞንጎ ዩ-ኤን-ኤች-ሲ-አር (UNHCR)ን እቲ ተቀ፟ባላይ መንግስቲን ዝግበር ምልውዋጥ መዛግብቲ ባዕሉ ሓያሎ አዋርሕ ኪወስድ ይኽእል። 

አብ መብዛሕቲኡ እዋናት፤ ስደተኛታት አብየናይ ሃገር ምጥያስ ከምዝደልዩ ኪመርጹ አይክእሉን። ዩ-ኤን-ኤች-ሲ-አር (UNHCR) ባዕሉ እቲ ስደተኛ ንኽጣየስ ዝደልዩ ሃገር አየናይ ምዃኑ፣ አዝማድ እቲ ስደተኛ አበየናይ ሃገር ይርከቡ፣ እቲ ስደተኛ ናይ ዝኸደሉ ሃገር ቋንቋ ክእለት አለዎ’ዶ ንዝብሉ ሕቶታት አብ ግምት ከአቱ ይኽእል። እቲ ናይ መጨረስታ ውሳነ ዝውሃብ ግን ብዩ-ኤን-ኤች-ሲ-አር (UNHCR) እዩ። 

አብ ሓደ ሓደ ጉዳያት ዩ-ኤን-ኤች-ሲ-አር (UNHCR)፤ እቲ ስደተኛ፤ ንምጥያስ ብቁ፟ዕ ድዩ አይኮነን ንምልላይ ቃለመጠይቅ፟ ምስገበረሉ፤ ነቲ ጉዳይ ናብቲ ስደተኛ ኪቅ፟በል እኽእል እዬ ዝበለ ሃገር ከየመሓላለፎ ይተርፍ። እዚ ዝኾነሉ ሓያሎ ምኽኒታት አለው። ዩ-ኤን-ኤች-ሲ-አር (UNHCR) ቃለመጠይቅ፟ ምስ ገበረ፤ እቲ ስደተኛ፤ ካብቶም ብህጹጽ ኪጣየሱ ዘድልዮም ሰባት ከምዘይኮነ ምስዝርዳእ ወይ ድማ ገና ናብቲ ሃገር ከይከደ፤ በቲ ዘለዎ ረቋሒታት ወይ ድሕረ ባይታ፤ እታ ሃገር ከምዘይትቅ፟በሎ ምስ አረጋገጸ እዩ። 

ምስ መንግስቲ ዝግበር ስጉምታት መስርሕ ምጥያስ 

ዩ-ኤን-ኤች-ሲ-አር (UNHCR) ንሓደ ስደተኛ ናብ ሓደ መንግስቲ ምስ አማሓላለፎ፤ ነቲ ስደተኛ ንምጥያስ ወይ ንዘይምጥያስ ዝውስን ባዕሉ እቲ መንግስቲ እዩ፡፤ እዚ ስጉምቲ ባዕሉ ብዙሕ አዋርሕ ወይ ካብኡ ዝነውሐ ግዜ እዩ ዝወስድ። ን አሜሪካ’ሞ ሓያሎ ዓመታት እዩ ዝወስደላ። ብዙሓት መንግስታት፤ ንሓደ ስደተኛ ንኽጣየስ ንምውሳን ኪሕግዞም በቀዳምነት ቃለ መጠይቅ፟ ኪግበርን እቲ ኹሉ መዛግብቲ እቲ ስደተኛ ኪበጽሖም ይሓቱ። ካልአት ሓያሎ መንግስታት’ውን ሰደተኛ ከጣይሱ ተወሰኽቲ ጠለባት ይሓቱ እዮም። 

መንግስታት ምጥያስ ሰባት ኪነጽጉ ወይ ከይቅበሉ ይኽእሉ። ብዛዕባዚ ነዚ ዝሰዕብ ጽቀ፟ጡ፡ ብዛዕባ ብፍላይ አብ አሜሪካ ንኸይጣየሱ ዝተነጽጉ ሰባት ሓበሬታ ኢራፕ  (IRAP)።

መብዛሕትኡ ግዜ ዝተጣየሱ ስደተኛታት ምስ ሰብ ሓዳሮምን ትሕቲ ዕድመ ዝኾኑ ደቆምን ናብ ካልእ ሃገር ኪኸዱ ይኽእሉ እዮም። መንግስታት ብዛዕባ ምስ ስድራ ምጽንባር ዝተፈላለየ ገደብ አልዎም፤ ብዛዕባዚ አብዚ ጽቀ፟ጡ፤  ብዛዕባ ምስ ስድራ ምጽንባር፤ ዝተፈላለየ ገደባት አለዎም።

ብቋንቋ እንግሊዝ ዝተዳለወ መጽሓፍ መደብ ምጥያስ ዩ-ኤን-ኤች-ሲ-አር (UNHCR) ዝብል ምስ ጸቀ፟ጥቁም ነቲ መስርሕን ረቋ፟ሒታትን ዩ-ኤን-ኤች-ሲ-አር (UNHCR) ክትርደኡ ትኽእሉ።

ዩ-ኤን-ኤች-ሲ-አር (UNHCR) ወይ መንግስቲ እንድሕር ክትጣየሱ አብ ግምት አእትዮምኹም፤ እቲ መስርሕ ብጣዕሚ ብዙሕ ግዜ፣ መብዛሕትኡ ግዜ ሓያሎ ዓመታት፤ ከምዝወስድ ኪትፈልጡ አለኩም። ከምተወሳኺ’ውን ካልእ ኪትገብሩዎ ዝግባእ አሎ፤ 

• ሰበስልጣናት  ዩ-ኤን-ኤች-ሲ-አር (UNHCR) ወይ ቤት ጽሕፈት መንግስቲ አድራሻኹም ወይ ድማ አድራሻ ናይቲ ቀረባ ሰብኩም ከምዘለዎም ምርግጋጽ
• ንዝሓትኹም ሕቶታት ብቁ፟ዕ መልስታት ምሃብ፣ ወይ ድማ ሓበሬታ ክትህቡ ምስተሓተትኩም ጽቡቅ፟ ጌርኩም ሓበሬታ ምሃብ
• ንዝተገበረልኩም ቆጸራታት ምኽባር፤ አብቲ ዝተገብረልኩም ቆጸራታት ኩልሻዕ ኪትርከቡ አለኩም። ነቲ ቆጸራታት ኪተኽብሩ አብ ዘይትኽእሉሉ እዋን ድማ አቀ፟ድም አቢልኩም ነቶም ሰበስልጣናት ኪትሕበሩ ይግባእ። 

ናብ ዘጣይሳ ሃገራት ንምኻድ ካልእ መገድታት አሎዶ? 

መንግስታት፤ ስደተኛታት ናብ ካልኦት ሃገራት ብሕጋዊ መገዲ ዝጓዓዙሉ ዝተወሰና አማራጺታት ይሕብሩ። አብ ሓደ ሓደ ጉዳያት፤ ገለገለ ስደተኛታት ምስ ስድራቤቶም ኪሕወሱ ወይ ድማ ስራሕ እንተረኺቦም ናብቲ ሃገር ኪጓዓዙ ዘኽእሎም ብቅ፟ዓት ወይ ቪዛ ኪረኽቡ ይኽእሉ።  ኢራፕ (IRAP)፤ ብዛዕባ’ዚ ሕጋዊ ሓበሬታ አለዎ፡  ከም፡

• አብ ሰራዊት አሜሪካ ዘገልገሉ ዜጋታት አፍጋኒስታንን ኢራቅን ዝውሃቦም ቪዛ ሓበሬታ ይህብ። 
•  ሓበሬታ ኢራፕ (IRAP) ብዛዕባ ምሕዋስ ምስ ስድራ ዝአመሰለን። እዚ አብ ላዕሊ ዝሰፈረ ድማ ገለገለ ስደተኛታት  አብዘን ዝስዕባ ሃገራት፤ ካናዳ፣ ፈረንሳ ፣ጀርመን፣ ስዊድንን አሜሪካን፤ ናይ ቀረባ አዝማድ እንተለዎም ናብኦም ኪኸዱ ከምዝኽእሉ  ይሕብር።  

ኢራፕ (IRAP)፤ ብዛዕባ’ዚ መስርሕ ምጥያስ ከመይ ክሕግዘኒ ይኽእል?

ኢራፕ (IRAP) ናይዝኾነ መንግስቲ ወይ ድማ ናይ ዩ-ኤን-ኤች-ሲ-አር (UNHCR) አካል አይኮነን። ኢራፕ (IRAP) ነቲ ጉዳይ ምጥያስኩም ናብ ዝኾነ መንግስቲ ከቅ፟ርበልኩም አይውስንን እዩ። ዝኾነ መንግስቲ ከጣይሰኩም ኢራፕ (IRAP) ኪውስን አይክእልን እዩ። ብተወሳኺ’ውን ኢራፕ (IRAP) ቪዛ ወይ ድማ ካልእ አማራጺታት ጉዕዞ ንኽትረኽቡ ኪውስን አይክእልን እዩ። ገንዘባዊ ሓገዝ፣ መንበሪ ገዛ ወይ ድማ መኽፈሊ ኪራይ ገዛ ወይ ስራሕ ኪትረኽቡ ኪሕገዘኩም አይክእልን እዩ። አብዚ ከም’ዚ ዝስዕብ  ኩነታት ንዘለው ሓደ ሓደ ስደተኛታት ኢራፕ (IRAP) ኪሕግዝ ይኸእል፤ 

አብ ሓደ ሓደ ሃገራት ኢራፕ (IRAP) አብ ከም’ዚ ዝሰዕብ ኩነታት ዘለው ስደተኛታት፤ ዩ-ኤን-ኤች-ሲ-አር  (UNHCR) ንምሕጋዞም አብ ግምት ከእቱ ይኽእል፤  

• አብ ልዕሊ ህይወቶም ኮነ አብ ልዕሊ ድሕነት አካላቶም ጉድአት ኪበጽሕ ከምዝኽእል  ዝሕበር ከቢድ ምፍርራሕ ዝበጽሖም 
• ንህይወቶም ኮነ ንምንቅስቃ፟ስ አካላቶም ዓቢ ጸገም ዝፈጥር ጉድለት ጥዕና ዘለዎምን ክንክን ሕክምና ኪረኽቡ ዘይክእሉን ሰባት

• ኢራፕ (IRAP) ነዞም ዝሰዕቡ ምኽሪ ወይ ሓገዝ ከበርክት ይኽእል፡ 
  • ሓደ ጽግዕተኛ፤ አብ ሓደ ሓደ ሃገራት ካብ ዩ-ኤን-ኤች-ሲ-አር (UNHCR) ከም ስደተኛ ኪውሰድ ሕቶ ምስ ዝቀ፟ርብ
  • ዩ-ኤን-ኤች-ሲ-አር (UNHCR) ወይ መንግስቲ ንሓደ ስደተኛ ከጣይስ አብ ግምት ምስ ዘእቱ 
  • እቲ ስደተኛ ካልእ ዓይነት ቪዛ ፤ ከም አብ ካልኦት ሃገራት ምስ ዘለው ስድራቤቱ ኪጽንበር ዝገብር ቪዛ ንምርካብ ብቁ፟ዕ ምስዝኸውን 

ኢራፕ ( (IRAP) ብዛዕባ ዝህቦ ሓገዝ ኪትፈልጡ እንተደሊኹም ነዚ ዝሰእብ ጠውቁ፟።