Maqaalkan waxaa markii ugu dambeysay la cusboonaysiiyay 13-kii Oktoobar, 2026

Soo koobid

21-kii Nofeembar, 2025, ayay dowladda Mareykanku ku dhawaaqday inay dib u eegis ku samayn doonto kiisaska dhammaan qaxootiga soo galay Mareykanka intii u dhexaysay 21-kii Janaayo, 2021, iyo 20-kii Febraayo, 2025. Tani waxay khusaysaa qaxootiga haysta kaararka cagaaran (Green Cards) iyo kuwa codsaday kaararka cagaaran ee weli sugaya go’aan. Dowladda ayaa habkan ugu yeertay “dib-u-xaqiijinta xaaladda qaxootinimo” (refugee revetting).

Maqaalkani wuxuu sharxayaa waxa loola jeedo “dib-u-xaqiijinta xaaladda qaxootinimo” iyo sida siyaasaddani u saamaysay qaxootiga ku sugan Mareykanka tan iyo markii lagu dhawaaqay bishii Nofeembar 2025. Haddii aad tahay qaxooti soo galay Mareykanka intii u dhexaysay 21-kii Janaayo, 2021, iyo 20-kii Febraayo, 2025, oo aad qabto su’aalo ku saabsan sida siyaasaddani kuu saamaynayso, waa inaad la xiriirtaa qareen socdaal si aad u hesho talo gaar ah. Waxaad halkan ka heli kartaa liiska qareennada bilaashka ah ama kharashkoodu yar yahay iyo liiska qareennada gaarka loo leeyahay halkan. Fiiro gaar ah: IRAP ma dammaanad qaadi karto tayada adeegyada ay bixiyaan qareennada ku jira liisaskan.

Waa maxay “dib-u-xaqiijinta xaaladda qaxootinimo”?

21-kii Nofeembar, 2025, dowladda Mareykanku waxay soo saartay siyaasad cusub oo saamaynaysa dhammaan qaxootiga soo galay Mareykanka intii u dhexaysay 21-kii Janaayo, 2021, iyo 20-kii Febraayo, 2025. Waxa kale oo laga yaabaa inay saamayso qaxootiga soo galay muddadaas ka baxsan. Sida ku cad siyaasaddan:

• Dhammaan codsiyada weli sugaya go’aanka ee beddelashada xaaladda socdaalka (kaarka cagaaran) ee qaxootiga soo galay muddadan hadda waa la hakiyay.
• Dhammaan qaxootiga soo galay muddadan waxaa kiisaskooda dib loo eegi doonaa. Ujeeddada dib-u-eegistani waa in la xaqiijiyo in dadkan si sax ah loo siiyay xaaladda qaxootinimo.
• Qaar ka mid ah qaxootiga soo galay muddadan waxaa laga yaabaa in looga baahdo inay ka qaybgalaan wareysiyo cusub, inkastoo hore loo wareystay ka hor intaysan Mareykanka soo gelin.
• Dadka haysta deganaanshaha rasmiga ah (kaararka cagaaran) ee qaxooti ahaan ku soo galay muddadan sidoo kale kiisaskooda dib ayaa loo eegi doonaa, waxaana laga yaabaa in looga baahdo inay ka qaybgalaan wareysiyo dheeraad ah.

Habka ay dowladdu u marayso “dib-u-xaqiijinta” kiiska qaxootiga waxaa ka mid noqon kara:

• Dib-u-eegista galka kiiska asalka ah ee codsiga qaxootinimo ee dibadda, oo ay ku jiraan qoraalladii wareysiga asalka ahaa iyo dukumentiyo kale. 
• Dib-u-eegista codsiyada kale ee socdaalka ee ku jira galka kiiska, sida codsiyada kaarka cagaaran iyo codsiyada isu keenista qoyska.
• Dib-u-eegista hawlaha iyo bogagga baraha bulshada.
• In laga qaybgalo wareysiyo dheeraad ah oo lala yeesho saraakiisha socdaalka.
• Noocyo kale oo baaritaanno taariikheed ah.

Yaa ay saamaynaysaa siyaasadda “dib-u-xaqiijinta xaaladda qaxootinimo”?

Sida ku cad siyaasaddii Nofeembar, dowladda ayaa dib-u-xaqiijin ku samaynaysa qaxootiga ku kala nool dalka oo dhan ee soo galay Mareykanka intii u dhexaysay 21-kii Janaayo, 2021, iyo 20-kii Febraayo, 2025. 

Waxaa sidoo kale si gaar ah diiradda loo saaray qaxootiga ku nool gobolka Minnesota. Horraantii Janaayo 2026, dowladda Mareykanku waxay bilowday “Hawlgalka PARRIS,” kaas oo lagu bartilmaameedsanayo qaxootiga ku nool Minnesota ee aan weli haysan kaararka cagaaran.

Maxaa igu dhici doona haddii dowladdu ay dib-u-xaqiijin ku samaynayso kiiskayga qaxootinimo?

Xiritaanka iyo Xabsiga ICE

Waqtigan xaadirka ah, xiritaannada ay fuliso Hay’adda Socdaalka iyo Kastamka Maraykanka (ICE) uma muuqdaan inay qayb ka yihiin hannaanka dib-u-eegista iyo xaqiijinta (revetting). Si kastaba ha ahaatee, si aad u hesho macluumaad dheeraad ah oo ku saabsan waxa la sameeyo haddii aad leedahay xaaladda qaxootinimo oo ay ICE ku xirto, halkan guji.

Horraantii sannadka 2026, iyada oo qayb ka ah Hawlgalka PARRIS, Waaxda Amniga Gudaha ee Maraykanka (DHS) waxay bilowday inay Minnesota ku xirto qaxootiga una gudbiso xarumaha dadka lagu hayo ee ICE. Kadib, 18-kii Febraayo 2026, dowladda Maraykanka ayaa sidoo kale ku dhawaaqday in qaxootiga aan haysan kaarka cagaaran (Green Card) ee aan tegin wareysiyada loo qabtay la xiri karo laguna hayn karo xabsi muddo aan la cayimin.

IRAP waxay gudbisay laba dacwadood oo ka dhan ah xiritaanka qaxootiga, mid Minnesota ka dhacday iyo mid dalka Maraykanka oo dhan khuseysa. Waqtigan xaadirka ah, maxkamaduhu waxay sheegeen in ICE aysan xiri karin oo xabsi ku hayn karin qaxootiga sababta oo ah ma haystaan kaarka cagaaran. Macluumaad dheeraad ah oo ku saabsan dacwadaha, halkan ka eeg.

Wareysiyada Dib-u-eegista iyo Xaqiijinta

Adeegyada Jinsiyadda iyo Socdaalka Maraykanka (USCIS) waxay wareysiyo “dib-u-eegis iyo xaqiijin” ah la yeesheen qaar ka mid ah qaxootiga ku sugan Minnesota ee aan weli haysan kaarka cagaaran. Qaar ka mid ah wareysiyadan waxay ka dhaceen xarumaha dadka lagu hayo ee ICE, kadib markii saraakiisha ICE ay xireen qaxootiga oo ay ku hayeen xabsiyada socdaalka. Wareysiyada kale waxay dhaceen kadib markii qaxootigu heleen ogeysiisyo ballan oo ku wargelinayay inay yimaadaan xafiiska USCIS si ay uga qaybgalaan wareysi loo qorsheeyay.

Wareysiyadan dib-u-eegista iyo xaqiijinta, saraakiisha USCIS waxay su’aalo ka weydiiyeen qofka aqoonsigiisa, ki case-kiisii hore ee qaxootinimada, iyo macluumaad kale oo ku saabsan taariikhda kiiska socdaalkiisa. Haddii laguu qabtay wareysi dib-u-eegis iyo xaqiijin ah, waxaad filan kartaa in lagu weydiiyo su’aalo la mid ah kuwii aad hore uga jawaabtay wareysigii asalka ahaa ee saraakiisha socdaalka Maraykanka ka hor intaadan soo gelin Maraykanka. Waxaa sidoo kale lagu weydiin karaa su’aalo ku saabsan macluumaadka ku jira diiwaankaaga, sida codsiyada kaarka cagaaran ama mideynta qoyska. Macluumaad dheeraad ah oo ku saabsan sida loogu diyaar garoobo wareysiga dib-u-eegista iyo xaqiijinta waxaad ka heli kartaa halkan.

Haddii aad leedahay xaaladda qaxootinimo oo ICE ku xirto, dowladda ayaa isku dayi karta inay kula yeelato wareysi dib-u-eegis iyo xaqiijin qaxootinimo inta aad xiran tahay. Haddii aad leedahay qareen, waa inaad ku adkaysataa in loo oggolaado inuu ka soo qayb galo wareysiga. Dowladda waxay wici kartaa qareenkaaga haddii aad taqaan lambarkiisa taleefanka, wuxuuna wareysiga kaga qayb geli karaa taleefanka. Macluumaad dheeraad ah oo ku saabsan waxa la sameeyo haddii aad leedahay xaaladda qaxootinimo oo ICE ku xirto, halkan guji.

Saamaynta ku Yeelanaysa Codsiyada Kaarka Cagaaran

Laga bilaabo dabayaaqadii Febraayo 2026, saraakiisha USCIS waxay bilaabeen inay su’aalo la xiriira dib-u-eegista iyo xaqiijinta ku weydiiyaan qaar ka mid ah qaxootiga inta lagu jiro wareysiyada codsiga kaarka cagaaran. Haddii laguu qabtay wareysi kaarka cagaaran, waa inaad ka qaybgashaa wareysiga oo aad diyaar u ahaataa inaad ka jawaabto su’aalaha la xiriira codsigaagii asalka ahaa ee qaxootinimada. Waxaad sidoo kale dib u eegi kartaa hagidda IRAP ee ku saabsan diyaarinta wareysiga dib-u-eegista iyo xaqiijinta qaxootinimada halkan.

Hadda, dhammaan codsiyada kaarka cagaaran ee ay gudbiyeen qaxootiga Maraykanka yimid intii u dhexeysay 21-kii Janaayo 2021 iyo 20-kii Febraayo 2025 waa la hakiyey sababo la xiriira siyaasadda dib-u-eegista iyo xaqiijinta qaxootiga. Dowladda ayaa sheegtay in hakinta laga qaadi doono qaxootiga la marsiiyey dib-u-eegista iyo xaqiijinta, hase yeeshee qaxooti badan oo ka qaybgalay wareysiyada dib-u-eegista iyo xaqiijinta weli ma helin go’aanno ku saabsan codsiyadooda.

Ogeysiisyada Ujeeddada Lagu Joojinayo Xaaladda Qaxootinimo (NOITs)

Qaar ka mid ah qaxootiga ayaa ka helay USCIS warqad la yiraahdo “Ogeysiiska Ujeeddada Lagu Joojinayo Xaaladda Qaxootinimo” (NOIT). Haddii aad hesho NOIT, waxay kuu sharraxaysaa in USCIS ay doonayso inay kaa qaaddo xaaladdaada qaxootinimo sababtoo ah waxay aaminsan yihiin inaadan buuxin qeexitaanka sharci ee “qaxooti” markii aad timid Maraykanka. Warqaddan badanaa waxay ka kooban tahay sharraxaad faahfaahsan oo ku saabsan sababta USCIS ay u aaminsan tahay inay kaa qaadi karto xaaladdaada qaxootinimo. Haddii aad hesho NOIT, aad bay muhiim u tahay inaad ka jawaabto ka hor waqtiga kama dambaysta ah ee laguu qabtay. 

Ilaa dhowaan, dadku waxay haysteen 30 maalmood si ay uga jawaabaan ogeysiiska NOIT, iyagoo qoraal ku jawaabi kara ama codsan kara wareysi dheeraad ah. Oktoobar 13, 2026, USCIS waxay ku dhawaaqday sharci cusub oo sheegaya in dadku hadda haystaan 10 maalmood oo keliya si ay uga jawaabaan ogeysiiska noocan ah. Tani waa isbeddel muhiim ah. Maadaama ogeysiiska boostada lagu soo diro, waxaa laga yaabaa inaadan arkin ilaa dhowr maalmood ay hore u dhaafeen. Taas macnaheedu waa inaad haysan karto maalmo yar oo keliya si aad jawaabtaada boostada ugu dirto.

Si aad u hesho tilmaamo faahfaahsan oo ku saabsan waxa la sameeyo haddii aad hesho NOIT, halkan ka eeg. 

Haddii aad hesho NOIT, waa inaad la tashataa qareen ku takhasusay arrimaha socdaalka oo aqoon u leh haddii ay suurtagal tahay. Waxa kale oo aad la xiriiri kartaa hay’addii dib-u-dejinta ee hore kuugu bixisay adeegyada qaxootiga si aad u weydiisato caawimaadkooda. 

• Waxaad IRAP kala xiriiri kartaa si aad u hesho caawimaad adigoo adeegsanaya barnaamijkeenna wada sheekaysiga (chatbot). 
• Waxaad halkan ka heli kartaa liiska qareennada bixiya adeegyo bilaash ah ama kharash yar, iyo halkan liiska qareennada gaarka loo leeyahay. Fiiro gaar ah: IRAP ma dammaanad qaadi karto tayada adeegyada ay bixiyaan qareennada ku jira liisaskan.

Joojinta Xaaladda Qaxootinimo iyo Dhageysiyada Masaafurinta

Qaar ka mid ah qaxootiga helay Ogeysiiska Ujeeddada Joojinta Xaaladda Qaxootinimo (NOIT) ayaa markii dambe helaya warqad kale oo sheegaysa in la soo saaray ogeysiiska kama dambaysta ah ee joojinta. Haddii aad hesho warqaddan, waxay kuu caddayn doontaa in USCIS ay gaartay go’aan kama dambays ah oo ah in lagaa qaado xaaladdaada qaxootinimo. Warqaddu waxay sheegi doontaa inaadan mar dambe loo aqoonsanayn qaxooti.

Haddii aad hesho ogeysiiska kama dambaysta ah ee joojinta, waxaa suuragal ah inaad sidoo kale hesho dukumenti la yiraahdo “Ogeysiiska Maxkamadda La Horgeynayo” (Notice to Appear). Ogeysiiskani wuxuu sharxi doonaa in dowladda ay doonayso inay dalka kaa masaafuriso iyadoo loo marayo dacwad ka socota maxkamadda socdaalka. Ogeysiisku wuxuu ku siin doonaa taariikhda, waqtiga iyo goobta dhageysigaaga ugu horreeya ee maxkamadda. Macluumaadkani badanaa wuxuu ku yaallaa meel u dhow dhammaadka bogga. Haddii taariikhda maxkamadda lagu qoray, aad bay muhiim u tahay inaad maxkamadda tagto maalintaas iyo waqtigaas.

Haddii aad hesho ogeysiiska kama dambaysta ah ee joojinta iyo/ama Ogeysiiska Maxkamadda La Horgeynayo (Notice to Appear) ee maxkamadda socdaalka, waa inaad la tashataa qareen aqoon u leh arrimaha socdaalka haddii ay suurtagal tahay. Waxaad halkan ka heli kartaa liiska qareennada bixiya adeegyo bilaash ah ama kharash yar, iyo halkan liiska qareennada gaarka loo leeyahay. Fiiro gaar ah: IRAP ma dammaanad qaadi karto tayada adeegyada ay bixiyaan qareennada ku jira liisaskan.

Maxaan samayn karaa si aan isugu diyaariyo suurtagalnimada in dib loo baaro xaaladdayda qaxootinimo?

Haddii aad ka welwelsan tahay sida siyaasadaha cusub ee “dib-u-baarista xaaladda qaxootinimo” ay kuu saamayn karaan, waxaan kugula talinaynaa inaad qaaddo tallaabooyinka hoose si aad isu diyaariso.

Gudbi codsi FOIA ah si aad u hesho nuqul ka mid ah codsigaagii qaxootinimo iyo diiwaannadaada socdaalka. Xeerka Xorriyadda Helitaanka Macluumaadka, ama “FOIA,” waa sharci u oggolaanaya dadweynaha inay macluumaad ka codsadaan hay’adaha dowladda. Waxaad gudbin kartaa codsi FOIA ah si aad u hesho diiwaannadaada socdaalka iyo macluumaad kale oo dowladda Maraykanku ka hayso kiiskaaga, oo ay ku jirto codsigaagii qaxootinimo.

Markii aad codsanaysay in dib-u-dejin laguugu sameeyo Maraykanka adigoo qaxooti ah, dowladda Maraykanku way ku wareysatay waxayna kuu diyaarisay codsi qaxootinimo oo loo yaqaan I-590. Codsiga qaxootinimada iyo dukumentiyada kale ee la xiriira waxaa lagu daray faylka kiiskaaga qaxootinimo. Hadda waxay ku jiraan diiwaannadaada socdaalka ee Maraykanka, kuwaas oo loo yaqaan “A-file” ama faylka ajnabiga. 

Haddii dowladda Maraykanku ay kiiskaaga dib u eegto iyada oo qayb ka ah dadaalladeeda “dib-u-baarista xaaladda qaxootinimo,” waxaa laga yaabaa inay ku weydiiso su’aalo ku saabsan codsigaagii qaxootinimo. Waxaa waxtar leh inaad haysato nuqul ka mid ah codsigaagii qaxootinimo si aad dib ugu eegto oo aad u fahamto haddii ay jiraan wax khaldan ama u baahan in wax laga qabto. Haddii aad leedahay qareen ku takhasusay arrimaha socdaalka oo aad siiso nuqul ka mid ah faylkaaga, waxaa laga yaabaa inuu si wanaagsan kaaga caawin karo kiiskaaga.

Si aad u hesho macluumaad ku saabsan sida loo gudbiyo codsiga FOIA si aad u hesho nuqul ka mid ah diiwaannadaada socdaalka, halkan ka eeg tilmaamahayaga.

Kala hadal qareen aqoon u leh arrimaha socdaalka taariikhda kiiskaaga iyo fursadaha aad haysato. 

Haddii aad weli haysato xaaladdaada qaxootinimo ama aad hore u noqotay Degane Joogto ah oo Sharci ah (LPR, ama qof haysta kaarka cagaaran), haddii aad ka welwelsan tahay dib-u-baarista xaaladda qaxootinimo oo aad qabto su’aalo ama walaac, aad bay waxtar u leedahay inaad talo ka hesho qareen ku saabsan fursadahaaga sharci. 

Adigoo qaxooti ah, waxaa laguu oggol yahay inaad codsato kaarka cagaaran ka hor inta aanad hal sano si “jireed ahaan ugu joogin” Maraykanka. Haddii aad hore ugu noolayd Maraykanka in ka badan hal sano, waa inaad codsigaaga gudbisaa sida ugu dhakhsaha badan. Haddii aad qabto su’aalo ama xaaladdaadu adag tahay, la hadal qareen ku takhasusay arrimaha socdaalka si aad taladiisa u hesho ka hor inta aanad codsan. Si aad u hesho macluumaad ku saabsan sida loo codsado kaarka cagaaran haddii aad Maraykanka ku soo gashay qaxooti ahaan, halkan ka akhri maqaalkeenna.

Xusuusnow inay aad muhiim u tahay inaad qareenkaaga u sheegto wax kasta oo la xiriira kiiskaaga. Qareenkaagu waxaa waajib ku ah inuu xogtaada sir u ilaaliyo, wuxuuna kuugu caawin karaa sida ugu wanaagsan haddii aad si daacad ah uga jawaabto dhammaan su’aalihiisa. Tani waxay si gaar ah muhiim u tahay haddii aad ka welwelsan tahay inay jiraan waxyaabo ku jira taariikhda kiiskaaga oo jahawareer leh ama ay adag tahay in la fahmo.

Macluumaad ku saabsan sida loo raadsado qareen sharciyeysan oo jooga deegaankaaga: 

• Liiska bixiyeyaasha adeegyada sharciga socdaalka ee bilaashka ah ee Maraykanka ayaa halkan laga heli karaa.
• Liiska qareennada gaarka loo leeyahay ee ku takhasusay arrimaha socdaalka ee Maraykanka ayaa halkan laga heli karaa.

Waxaan ahay qaxooti ku sugan Minnesota. Ma jiraan waxyaabo kale oo ay tahay inaan ogaado?

Bishii Janaayo 2026, ICE waxay billowday inay xiraan qaxootiga aan haysan kaarka cagaaran ee ku sugan Minnesota. Arrintan darteed, maxkamad ku taalla Minnesota ayaa soo saartay laba amar oo sheegaya in ICE aysan ku xiri karin qaxootiga ku sugan Minnesota sabab keliya oo ah inaysan weli beddelin xaaladdooda sharci (oo aysan helin kaarka cagaaran). Kadib, dowladda ayaa ku dhawaaqday inay isku dayi doonto inay dalka oo dhan ku xirto qaxootiga sabab keliya oo ah inaysan haysan kaarka cagaaran. Maxkamad kale oo ku taalla Massachusetts ayaa amartay in dowladda Maraykanku aysan meelna ka fulin karin siyaasaddan lagu xirayo qaxootiga. 

Hadda, dacwaddii Minnesota waa la joojiyey. Tani waxay ka dhigan tahay in aanu hadda jirin amar maxkamadeed oo si gaar ah uga hadlaya xiritaanka qaxootiga ee Minnesota. Waxaa aad muhiim u ah in la ogaado in amarka maxkamadda Massachusetts uu joojinayo siyaasaddan dalka oo dhan, oo ay ku jirto Minnesota. Sidaas darteed, qaxootiga ku sugan Minnesota weli waxay ka badbaadsan yihiin in la xiro haddii aanay weli helin kaarkooda cagaaran.

Qaxootiga ku sugan Minnesota waxay weli helayaan ogeysiisyo la xiriira dib-u-baarista kiisaskooda, sida lagu sharraxay maqaalkan. Haddii aad hesho ogeysiis sheegaya in dowladdu doonayso inay kaa qaaddo xaaladdaada qaxootinimo, waa inaad la tashataa qareen aqoon u leh arrimaha socdaalka haddii ay suurtagal tahay. Waxaan sidoo kale kugula talinaynaa inaad la xiriirto hay’addii dib-u-dejinta ee ku caawisay si aad u hesho taageero.

Waxaad IRAP kala xiriiri kartaa si aad u hesho caawimaad adigoo adeegsanaya barnaamijkeenna wada sheekaysiga (chatbot). Waxaad halkan ka heli kartaa liiska qareennada bixiya adeegyo bilaash ah ama kharash yar, iyo halkan liiska qareennada gaarka loo leeyahay. Fiiro gaar ah: IRAP ma dammaanad qaadi karto tayada adeegyada ay bixiyaan qareennada ku jira liisaskan.

Macluumaad dheeraad ah iyo ilo taageero

• Waxaan helay “Ogeysiiska Ujeeddada Joojinta” xaaladdayda qaxootinimo. Maxay tani ka dhigan tahay?
• Ogow Xuquuqdaada: Waxa la sameeyo haddii ay ku xiraan ama ku hayaan hay’adaha socdaalka (Xarunta Sharciga Socdaalka Qaranka) 
• Ogow Xuquuqdaada: Waxa la sameeyo haddii adiga ama qof aad jeceshahay la xiro ama la hayo (Xarunta Caddaaladda Muhaajiriinta Qaranka)